Μάνος Στεφανίδης: «Θα ήθελα να έχω γίνει διευθυντής στην Εθνική Πινακοθήκη, νομίζω ότι το άξιζα»

Ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών, ιστορικός τέχνης, κριτικός και συγγραφέας Μάνος Στεφανίδης ήταν καλεσμένος στο «EQ» του Action 24 και μίλησε με την Έλενα Παπαβασιλείου για τα 25 χρόνια προσφοράς του στην Εθνική Πινακοθήκη, καθώς επίσης και για όλα αυτά που αφορούν τους ανθρώπους κάθε εποχής, τη δημιουργία, τον έρωτα, τον θάνατο. «Στους νεότερους προσπαθώ να μεταλαμπαδεύσω το πάθος. Ν’ αγαπάνε αυτό που κάνουν. Με όποιο κόστος. Ξέρετε, ζούμε σε άνευρες ξενέρωτες εποχές και κάνουμε και τους νέους έτσι. Θυμάμαι, σε ένα δεύτερο έτος, να μου λένε και καλά κι όταν πάρουμε σύνταξη, τι ποσό θα διεκδικήσουμε; Δηλαδή ένας είκοσι χρόνων σκέφτεται τη σύνταξη και ποιο θα είναι το ποσό αν ακολουθήσει, ας πούμε, την τρέλα του, τον έρωτά του. Γι’ αυτό μπαίνεις στο πανεπιστήμιο. Για να κάνεις την επιστήμη που σε γοητεύει.

Αυτό που λέω σήμερα στα παιδιά, από το δημοτικό μέχρι και την τελευταία πανεπιστημίου, δεν είχατε ένα δάσκαλο που να σας εμπνεύσει, να σας τρελάνει; Έρχεστε και μου λέτε η φιλόλογος που ήταν βλαμμένη, ο μαθηματικός που ήταν ο σπαστικός, η τρελή γαλλικού… Και όλα τα παιδιά έχουν στη διάρκεια της μαθησιακής τους εμπειρίας, έναν δάσκαλο που τον έχουν ξεχωρίσει κι αυτός είναι που μπορεί να κάνει την αλλαγή, δηλαδή να είναι ο ένας, ο οποίος μπορεί να εμψυχώσει και να ενθουσιάσει, να κάνει τη διαφορά».

Το όνειρο της Πινακοθήκης

«Είμαι σε μια ηλικία που πρέπει να δώσουμε τον χώρο στους νέους. Θα ήθελα να έχω γίνει διευθυντής στην Εθνική Πινακοθήκη, νομίζω ότι το άξιζα. Είναι ο χώρος που δούλευα 25 χρόνια, που τον ξέρω πάρα πολύ καλά. Επειδή είμαι λίγο αθυρόστομος και επειδή συγκρούομαι συχνά με τις εκάστοτε εξουσίες, δεν έγινα. Τώρα, να γίνουν νεότεροι και να κάνουν αυτό που θα μπορούσα να κάνω εγώ και δεν το έχω πραγματοποιήσει.

Εγώ θα έδινα πολύ πιο μεγάλη σημασία στη σύγχρονη δημιουργία και με κέντρο την Εθνική Πινακοθήκη θα έδινα ζωή στις περιφερειακές πινακοθήκες. Ήδη είμαι σε 2-3 πινακοθήκες πρόεδρος της Καλλιτεχνικής Επιτροπής έτσι ώστε αυτό το παραγόμενο στην πρωτεύουσα να αντανακλάται και να διακλαδίζεται σε όλη την περιφέρεια».

«Ο έρωτας είναι σκλαβιά, δεν είναι ελευθερία»

«Ο έρωτας είναι ένα πάρα πολύ εγωιστικό και απόλυτο συναίσθημα. Κατ' ουσίαν, στις πιο αρχαϊκές του μορφές, στις πρώτες του μορφές, ερωτευόμαστε τον εαυτό μας, δεν ερωτευόμαστε τον άλλον. Ερωτευόμαστε τον εαυτό μας στο βλέμμα του άλλου που μας κοιτάει με θαυμασμό. Αυτό κάποτε εξαντλείται. Μετά ο έρωτας εξελίσσεται, δεν είναι ένα πράγμα, είναι πολλά. Προφανώς είναι υποσύνολο της αγάπης. Κυρίως στον έρωτα αγαπάμε τη δύναμη του άλλου. Στην αγάπη αγαπάμε την αδυναμία του. Είμαστε έτοιμοι να συγχωρήσουμε.

Ο έρωτας είναι σκλαβιά, δεν είναι ελευθερία. Την ελευθερία την ανακαλύπτεις εσύ και την διεκδικείς για τον εαυτό σου. Ας πούμε, μια άλλη υποχρέωση που έχουμε στον εαυτό μας είναι ακριβώς να τον εθίσουμε στη μοναξιά. Είναι πολύ ωραίο πράγμα η μοναξιά όταν δεν γίνεται νεύρωση ή όταν δεν γίνεται φόβος. Να είσαι καλά με τον εαυτό σου για να μπορείς να απολαμβάνεις αυτό το χρόνο που σου αξίζει. Είναι πολύ σημαντικό να μένεις με τον εαυτό σου χωρίς άγχη, ενοχές, τύψεις και χωρίς να είσαι έτοιμος να τον μαστιγώσεις.

Στον έρωτα το μόνο που κάνουμε είναι λάθη. Τώρα δεν ξέρω αν σε αυτά τα λάθη μπορεί κανείς να μετρήσει και τις υπερβάσεις. Αν ξαναγινόμουν 18 χρόνων και γύριζα πίσω στη γειτονιά μου στον Πειραιά, θα έψαχνα να βρω ένα κορίτσι και να του ζητήσω συγγνώμη! Μάλλον εκείνη έκανε την υπέρβαση, αλλά δεν είχα τότε την ωριμότητα να την κάνω κι εγώ.

Ό,τι ζούμε είναι πολύτιμο. Μοιραία κάποτε τελειώνει, αλλά είναι πολύ σπουδαίο να μην το απαξιώνουμε... Μετά τον έρωτα έρχεται το πένθος, συχνά ο θυμός, η ανασφάλεια, το μίσος. Όταν περάσουν αυτά όλα, αν ξανακερδίσουμε πάλι εκείνες τις μοναδικές στιγμές, τότε σημαίνει ότι έχουμε κερδίσει και την αναγκαία ωριμότητα. Ο έρωτας είναι πολύ μεγάλος δάσκαλος αρκεί να του θέσεις τα σωστά ερωτήματα και να εκμαιεύσεις τις σωστές απαντήσεις. Είναι ένα παιχνίδι με τον εαυτό σου και με τον διπλανό. Όταν καταλάβεις πόσο σημαντικός είναι ο διπλανός σου, τότε έχεις κερδίσει το παιχνίδι του έρωτα, είτε αυτός διαρκεί, είτε αυτός τελειώνει.

Εγώ ζηλεύω πάρα πολύ τα ζευγάρια που κρατάνε τις σχέσεις δεκαετίες. Έχω φίλους που είναι από το σχολείο μαζί και γερνάνε τώρα με παιδιά και με εγγόνια. Ειλικρινά το λέω, δεν είναι ο δικός μου τύπος. Είχα πάντοτε ένα ανικανοποίητο, είχα πάντοτε μια επιθυμία να σπάσω συμβάσεις, όμως το ότι έχω ζήσει δύο - τρεις έντονες ερωτικές στιγμές από τα φοιτητικά μου χρόνια μέχρι κάποια ηλικία νομίζω ότι είναι ένα κέρδος».